2025թ․ Կանանց և քիմիական նյութերի վերաբերյալ արշավ՝ կանայք և էնդոկրին խաթարիչները (ԷԽ-ներ)
Կանանց առողջության վրա քիմիական նյութերի ազդեցության հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է, որը դեռևս չի արժանացել պատշաճ ուշադրության։ Չնայած քիմիական անվտանգության վերաբերյալ համաշխարհային իրազեկվածության աճին, դեռևս զգալի պակաս կա գենդերային տարանջատված տվյալների և հետազոտությունների վերաբերյալ, թե ինչպես են թունունակ նյութերը հատկապես ազդում կանանց առողջության վրա:
Քիմիական նյութերի ազդեցության տեսակը և մակարդակը տղամարդկանց և կանանց մոտ տարբերվում են՝ պայմանավորված մասնագիտության, միջավայրի և սոցիալական դերերի տարբերություններով: Սեռին բնորոշ պատասխանատվությունները և սոցիալական որոշիչները ուժեղ ազդեցություն ունեն ազդեցության մոդելների վրա: Օրինակ՝ գյուղատնտեսության, առողջապահության և արտադրության ոլորտներում աշխատող կանայք հաճախ ենթարկվում են թունաքիմիկատների, ախտահանիչների և այլ արդյունաբերական քիմիական նյութերի ազդեցության: Բացի այդ, կանանց ավանդական դերերը տնային տնտեսության, սննդի պատրաստման և խնամքի մեջ մեծացնում են նրանց շփումը մաքրող միջոցների, անձնական խնամքի միջոցների և սննդի փաթեթավորման նյութերի հետ, որոնք կարող են պարունակել վտանգավոր նյութեր:
Կանայք կենսաբանորեն ավելի խոցելի են որոշակի քիմիական նյութերի նկատմամբ: Մարմնի կազմության, հորմոնալ ֆունկցիայի և նյութափոխանակության տարբերությունները կարող են ազդել օրգանիզմի կողմից քիմիական նյութերի կլանման վրա: Սա հատկապես վերաբերում է էնդոկրին համակարգի գործառույթը խաթարող քիմիական նյութերին (ԷԽ-ներ):
ՀԿՀԱԱՇՄ-ն հանդես է գալիս քիմիական նյութերի անբարենպաստ ազդեցություններից կանանց առողջության պաշտպանության օգտին:
